تفسیر سوره تین
تفسیر سوره مبارکه تین – جلسه دوّم
آیات مورد بحث
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ﴿۴﴾ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ ﴿۵﴾ إلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ ﴿۶﴾ فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ ﴿۷﴾ أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ ﴿۸﴾
تفسیر
مقدّمه : در جلسه قبل گفته شد که خداوند چند قسم را یاد کرد تا مطلب مهمی را بگوید . حال به آن مطلب مهم رسیدیم . می فرماید :
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ﴿۴﴾ براستى انسان را در نيكوترين اعتدال آفريديم
کلمه تقویم از ریشه قوام است ، تقویم یعنی چیزی را به قوام رساندن . قوام یعنی حد کمال یک چیز . می فرماید : ما انسان را در نیکوترین حد کمالش آفریدیم .
اینکه فرمود « أحسن تقویم » یعنی بالاتر ندارد . خداوند به واسطه موهبت عقل ، جوهر علم و اکسیر ایمان انسان را در بالاترین حد کمال قرار داده است
ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ ﴿۵﴾ سپس او را به پست ترين [مراتب] پستى بازگردانيديم
سَفَل یعنی پایین ، کف . أسفل سافلین یعنی کفِ کف ، پَستِ پست تا جائیکه از حیوان نیز پست تر می شود، همچنانکه در آیه 179 سوره مبارکه اعراف فرمود : أُوْلَئِکَ کَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِکَ هُمُ الْغَافِلُونَ
در عرصه ماجرای کربلا ، هر دو دسه از انسانها بودند در یک طرف کسانی که مصداق احسن تقویم بودند و در طرف دیگر کسانی که مصداق اسفل سافلین بودند .
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُون ﴿۶﴾ مگر كسانى را كه گرويده و كارهاى شايسته كرده اند كه پاداشى بى منت خواهند داشت
تنها یک عامل باعث می شود که انسان خود را بتواند در مقام احسن تقویم نگاه دارد و آن چیزی نیست جز ایمان همراه با عمل صالح
اصولا عمل صالح سه رکن دارد 1- به هدف و انگیزه الهی انجام می شود 2- در حین عمل صلاح دارد یعنی از اسراف و تبذیر و هر چه که با صلاح بودن در تضاد است، فاصله دارد 3- در نهایت مُثمر است و لغو و بیهوده نیست
غیر ممنون یعنی غیر مقطوع . یعنی نعمت های اخروی که در قبال ایمان و عمل صالح داده می شود همیشگی است و هیچگاه قطع نمی شود .
فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ ﴿۷﴾ پس چه چيز تو را بعد [از اين] به تكذيب جزا وامى دارد
کلمه دین دو معنا دارد 1- به معنای مجموعه شریعت 2- به معنای روز جزاء یا همان قیامت
أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ ﴿۸﴾ آيا خدا نيكوترين داوران نيست
خداوند بهترین حکم کنندگان است چون یک حاکم و قاضی خوب سه نشانه باید داشته باشد که هر سه را خداوند دارد
1- علم باید داشته باشد
2- عدالت باید داشته باشد
3- قدرت بر اجرای احکام داشته باشد
خداوند علم دارد چون فرمود هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَبِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ یعنی اوست اوّل و آخر و ظاهر و باطن، و او به هرچیزی داناست ( حدید / 3 )
خداوند عدالت دارد چون فرمود : إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئًا ( یونس / 10 )
خداوند قدرت بر اجرای احکام را دارد چون فرمود : أَلْقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ ( ق / 24 )
در روایت است که وقتی پیامبر اکرم این سوره را خواندند، بعد از تلاوت آیه آخر فرمودند : « و انا ذلک علی الشاهدین » و بعد فرمودند : شما هم بگوئید : « و نحن علی ذلک من الشاهدین »
پایان تفسیر سوره مبارکه تین