تفسیر سوره مبارکه اعلی – جلسه اوّل
 

آیات مورد بحث

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى ﴿۱﴾

تفسیر

فضیلت این سوره

این سوره جزو سوره های مسبّحات قرآن است یعنی جزو سوری است که با مادّه تسبیح شروع می شود . این سوره به قدری دارای بزرگی و عظمت است که حضرت علی علیه السلام در مورد آن فرمود : لويعلمون ما فيها لقرءها الرجل كل يوم عشرين مره ( مجمع البیان ذیل تفسیر آیه اول سوره اعلی )






🌷سبّح اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى ﴿۱﴾ تسبیح کن نام پروردگار اعلی را  


سوال 👈 مفهوم تسبیح کردن خداوند چیست ؟ آیا اسم خداوند را باید تسبیح کنیم یا ذات خداوند را ؟


جواب 👈 مفسرین در مقام جواب به دو دسته تقسیم شدند 👇


🌺 عده ای از مفسرین گفتند : منظور از تسبیح ، تسبیح و منزه دانستن اسم خداوند از اباطیل است همچنانکه در آیه 180 سوره مبارکه اعراف فرمود : وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ یعنی كسانى را كه در مورد نامهاى او به كژى مى‏ گرايند رها كنيد


این باطل گرایی در مورد اسماء الهی دو نوع متصور است 👇


نوع اوّل اینکه 👈 نام خدا را در کنار نام بتها قرار بدهند همچنانکه مشرکین جاهلی در حجاز نیز همینطور بودند و نام خداوند را در کنار لات و عزّی می بردند

نوع دوم اینکه 👈 نامهای خداوند را تفسیر غلط کنند مانند گروه مجسّمه و مشبّهه در میان مسلمانان بودند و خداوند را دارای جسم می دانستند . این جماعت نامهای الهی را تفسیر غلط می کردند مثلا در مورد اسم عظیم برای خداوند می گفتند خداوند بسیار بزرگ است! و او را دارای جسم عظیم می دانستند

نکته 👈 یکی از مصادیق عدم تسبیح نامهای خداوند و به عبارت دیگر به بطلان ذکر کردن نام خداوند همین قسم های روزمرّه ما به نامهای خداوند است . اینکه می گوییم به خدای واحد قسم من غذا خوردم، به خدای علیم قسم من میرم .... همه این موارد عدم تسبیح خداوند است و به عبارت دیگر به بطلان ذکر کردن نام خداوند است . بر همین اساس خداوند متعال در آیه 224 سوره مبارکه بقره فرمود : وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ یعنی  خدا را دستاويز سوگندهاى خود قرار مدهيد .


 🌺 عده ای دیگر از مفسرین گفتند : منظور از تسبیح خداوند ، تسبیح ذات پاک خداوند از پلیدی هاست .


این عده از مفسرین فرمودند : اسم خداوند همان صفات خداوند است و چون صفات خداوند عین ذات اوست ، وقتی می فرماید اسم خداوند اعلی را تسبیح کن یعنی صفات خداوند یعنی ذات خداوند را تسبیح کن .


نکته : فرق بین ما انسانها و خداوند در اسماء و صفات در این است که ما انسانها ذات و وصفمان جدا است یعنی وقتی به ما می گویند قدرتمند ، مفهومش این است که تمرین کردیم و قدرتمند شدیم نه اینکه ذاتا قدرتمند بوده باشیم اما وقتی در مورد خداوند می گوییم او قدیر است یعنی ذات خداوند دارای قدرت است .


انواع تسبیح و تنزیه خداوند 👇


نوع اول : تنزیه از ذات الهی👈 در طول تاریخ کسانی بودند که در مورد ذات خداوند دچار اشتباه شدند مانند مسیحیان که خداوند را یکی از خدایان سه گانه دانستند همچنانکه خداوند در آیه 73 سوره مائده فرمود : لَقَدْ کَفَرَ الَّذينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ
 

نوع دوّم : تنزیه از افعال 👈 در طول تاریخ بسیار بودند انسانهایی که افعالی که مخصوص خداوند است را به دیگران نسبت دادند مثلا در آیه 44 سوره نجم آمده است ؛ وَ أَنَّهُ هُوَ أَماتَ وَ أَحْيا اما عده ای گفتند مرگ ما به دست فلان اقا است ... یا در آیه 6 سوره مبارکه نجم آمده است ؛ وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِی الأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللّهِ رِزْقُهَا  ... اما متاسفانه عده ای روزی دهنده بودن را به غیر خدا دانستند .

متاسفانه خیلی از ماها در مورد صفات افعالی خداوند ضعف اعتقادی داریم


واژه اعلی 👈 به معنی الذی یعلو و لا یعلی علیه است . عده ای هم گفتند القادر الذی لا اقدر علیه معنا کردند اما بهترین تعریف آن است که برترین بودن در تمام صفات را اعلی می گویند .


🌺 خلاصه معنای آیه بر اساس تمام تفاسیر ذکر شده👈 ای پیامبر ؛ تسبیح کن ذات و اسماء الهی را ، آن ذات و اسمائی که در تمام جهات اعلی و برتر است


پایان جلسه اوّل🌷🙏


پنجشنبه 3 فروردین 1396