تفسیر سوره مبارکه نباء – جلسه پنجم

آیات مورد بحث

وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا ﴿۱۱﴾ وَ بَنَینا فَوقَکُم سَبعاً شِداداً ﴿۱2﴾ وَ جَعَلنا سِراجاً وَهّاجاً

تفسیر

🌷 وجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا یعنی  ما روز را برای شما زمان معیشت ( و فعالیت برای زنده ماندن ) قرار دادیم

در آیه قبل صحبت از شب بود . شب مقدمه برای روز است . یعنی در شب انسانها استراحت می کنند تا بتوانند نیروی مجددی بگیرند برای فعالیت در روز بعد ... همچنانکه مَثَل شده ؛ شب آبستن است تا چه زايد سحر

در کلام عرب کلمه « بیت » به معنای مأوی اللیل است یعنی خانه پناهگاهی است در شب و انسان در او به استراحت می پردازد ... روز چه می شود ؟ در روز انسان به بیت نیاز ندارد و باید به بیرون از بیت  برود و به تلاش برای زنده ماندن بپردازد .

کلمه « معاش » در اصل « مَعیَش » بوده . « مَعیَش » بر وزن مَفعَل است . وزن مفعَل بین سه امر مشترک است . مصدر میمی ، اسم زمان و اسم مکان  ... در این آیه هم می تواند مصدر میمی باشد ( یعنی ما قرار دادیم روز را زندگی کردن ) و هم می تواند اسم زمان باشد ( یعنی ما قرار دادیم روز را زمانی برای زندگی کردن ) که اگر اسم زمان بگیریم بهتر است .

فعالیتهای انسان در روز همان ثوابی را دارد که انسان از عبادت شب بهره می می برد ... پیامبر اکرم فرمود :

الْعِبَادَةُ عَشَرَةُ أَجْزَاءٍ تِسْعَةُ أَجْزَاءٍ فِي طَلَبِ الْحَلَال

عبادت ده جز است که نه جز آن در کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال است ( مستدرك الوسائل ج‏13، ص 12 )

حضرت علی علیه السلام فرمود :  قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَى قَدْرِ هِمَّتِه یعنی ارزش هر کس به اندازه همت و تلاش اوست ( تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 93 ، ح 1627 )

امام باقر علیه السلام فرمود : إِيَّاكَ وَ الْكَسَلَ وَ الضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا مِفْتَاحُ كُلِّ شَر یعنی از تنبلی و بی حوصلگی بپرهیز ، زیرا که این دو کلید هر بدی می باشند ( تحف العقول ص 295 )
 
🌷 و بَنَینا فَوقَکُم سَبعاً شِداداً ... یعنی و ما ساختیم کردیم بالای سر شما هفت ( آسمان ) استوار

در این آیه ، از سماء ( آسمان ) سخنی به میان نیامده اما به قرینه آیات دیگر مشخص می شود که مراد، « هفت آسمان» است، همچنانکه در آیه 15 سوره مبارکه نوح فرمود : ألَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللَّهُ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقاً یعنی آیا ندیدید که ما چگونه بالای سر شما هفت آسمان را طبقه طبقه آفریدیم ؟

در مورد « سبعاً شدادا » که به معنای « هفت آسمان محکم » است، دو احتمال می توان در نظر گرفت

احتمال اوّل 👈 عدد سبع را ما عدد حقیقی بدانیم ( یعنی عدد ریاضی بگیریم ) یعنی ما  بالای سر شما واقعا هفت آسمان بنا کردیم

احتمال دوّم 👈 عدد سبع را کنایه از کثرت بگیریم همچنانکه در گذشته یکی از اعدادای که به واسطه آن اشاره به کثرت داشتند ، همین عدد سبع بوده که در این صورت معنای آیه چنین می شود : ما بالای سر شما آسمانهای زیادی بنا کردیم .

عرض می کنیم اگر ما کلمه سماء را به معنای عامش بگیریم ( یعنی هر چه که بالای سر ما قرار دارد ) ، این با احتمال دوّم سازگار است اما اگر ما کلمه سماء را به معنای خاصش بگیریم ( یعنی به معنای اسمان که در فارسی می گوییم ) با احتمال اول سازگار است .

🌷 و جَعَلنا سِراجاً وَهّاجاً یعنی و ما قرار دادیم برای شما چراغی نورانی ( خورشید )

سراج به معنی چراغ است .... وهّاج به معنی نورانی ، منتها وهّاج به نوری می گویند که حرارت هم داشته باشد .

پاکترین انرژی ، مقرون به صرفه ترین انرژی ، بی دردسر ترین انرژی، همین انرژی خورشیدی است ( نه زحمتی مانند کند و کاو میخواهد و نه به غنی سازی نیاز دارد )

الحمدلله کشور ما از بهترین نقاط دنیا برای استفاده از این منبع انرژی است .و ما می توانیم بیشترین استفاده را از این منبع ببریم

پایان جلسه پنجم🌷🙏